Czym są certyfikaty BREEAM, LEED i WELL?

Certyfikacja zrównoważonych budynków jest dzisiaj najważniejszym trendem w branży budowlanej. Wspiera ona realizację postanowień Porozumień Paryskich i Europejskiego Zielonego Ładu, będącego zbiorem inicjatyw Komisji Europejskiej, które mają na celu uzyskanie neutralności klimatycznej naszego kontynentu do 2050 roku. A ponieważ sektor budowlany odpowiada za ok. 38% emisji dwutlenku węgla do atmosfery, osiągnięcie wspomnianego celu nie jest możliwe bez gruntownych zmian w tym sektorze.

Celem certyfikacji wielokryterialnej jest upowszechnianie standardów w zakresie zrównoważonego rozwoju w budownictwie. Przyznaje się je tym obiektom - zarówno nowo powstałym, jak i już istniejącym, które są przyjazne środowisku i ich użytkownikom. Weryfikowane są - zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju - aspekty ekologiczne, ekonomiczne oraz społeczne. Ocena może dotyczyć zarówno etapu budowy, jak i eksploatacji obiektu. Obejmuje przede wszystkim jakość oraz trwałość zastosowanych materiałów i wykorzystanie innowacji w obszarze automatyki budynkowej, sprzyjającej osiągnięciu maksymalnego poziomu energooszczędności.

Budowanie certyfikowanych obiektów komercyjnych lub dostosowywanie do odpowiednich standardów tych już istniejących, jest przy tym korzystne ze względów ekonomicznych. Wraz z podnoszącym się poziomem świadomości i wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju, rośnie popyt na “zrównoważone” nieruchomości uzyskujące wysoką ocenę w procesie certyfikacji. Są one bardziej atrakcyjne zarówno dla inwestorów, jak i potencjalnych najemców powierzchni komercyjnych - biurowych, magazynowych, hotelowych czy handlowych.

Na świecie jest obecnie dostępnych kilkadziesiąt systemów certyfikacji dedykowanych nieruchomościom komercyjnym. Do najpopularniejszych certyfikatów w Polsce należą certyfikat BREEAM, WELL oraz LEED. Jak zauważają autorzy wspomnianego wyżej raportu PLGBC: “Obserwuje się także stały wzrost liczby budynków certyfikowanych w więcej niż jednym systemie certyfikacji wielokryterialnej. Najczęściej jest to mariaż BREEAM lub LEED z WELL, jednak zdarzają się również inne połączenia.”

Certyfikat Well Building Standard wprowadzony został w 2014 roku w Stanach Zjednoczonych i obecnie stosowany jest w 48 krajach, w tym w Polsce. To system certyfikacji wielokryterialnej, skupiający się przede wszystkim na człowieku, użytkowniku obiektów. Jego powstanie wiąże się ze świadomością, jak dużo czasu spędzamy obecnie w budynkach, a fakt ten ma duży wpływ na nasze zdrowie i samopoczucie. Aby uzyskać certyfikat WELL należy przeanalizować i ocenić zagadnienia w ramach 10 kategorii: powietrze, odżywianie, woda, światło, ruch, akustyka, komfort termiczny, materiały, umysł, społeczność. W ramach tych kategorii analizuje się łącznie 108 aspektów, w kontekście ich wpływu na zdrowie człowieka. Dzielą się one z kolei na kryteria, które musi spełnić dany obiekt oraz te opcjonalne, dające dodatkowe punkty.

WELL oferuje cztery poziomy certyfikacji: Bronze, Silver, Gold i Platinum. Poziom certyfikacji zależy od liczby punktów zdobytych w poszczególnych kategoriach. Aby uzyskać certyfikat, budynek musi spełnić określone wymagania w każdej z kategorii, a spełnienie warunków opcjonalnych wpływa na podwyższenie oceny.

Korzyści z certyfikatu WELL:

1. Zdrowie i komfort użytkowników: WELL ocenia budynki pod kątem jakości powietrza, oświetlenia, akustyki, ergonomii i innych czynników wpływających na zdrowie i komfort osób przebywających w budynku
2. Zwiększenie wartości nieruchomości: budynki z certyfikatem WELL są bardziej atrakcyjne dla najemców i inwestorów, co może prowadzić do wyższych cen wynajmu i wartości nieruchomości
3. Zrównoważony rozwój: WELL promuje zrównoważone praktyki budowlane i w ramach korzystania z nieruchomości. Zastosowanie się do nich zmniejsza negatywny wpływ budynków na środowisko i poprawia dobrostan użytkowników
4. Lepsza produktywność i satysfakcja pracowników: badania pokazują, że zdrowe i komfortowe środowisko pracy zwiększa produktywność i satysfakcję pracowników
5. Pozytywny wizerunek firmy: posiadanie certyfikatu WELL może poprawić wizerunek firmy jako odpowiedzialnej i dbającej o zdrowie swoich pracowników i klientów
6. Dobrostan i zdrowie pracowników: zdrowe i dobrze zaprojektowane przestrzenie biurowe odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu poczucia bezpieczeństwa i komfortu pracowników. Biura, które spełniają wysokie standardy zdrowotne, takie jak certyfikacja WELL, zachęcają pracowników do powrotu do pracy stacjonarnej.

Istnieje kilka rodzajów certyfikacji w ramach systemu WELL, standard ten obejmuje również m.in. WELL Ratings, które są tematycznymi, celowo ukierunkowanymi osiągnięciami, demonstrującymi zaangażowanie organizacji w tworzenie miejsc przyjaznych ludziom. Oto kilka z nich:


1. WELL Health-Safety Rating - koncentruje się na wdrażaniu rozwiązań i procedur, które wspierają zdrowie i bezpieczeństwo użytkowników budynków

Obejmuje takie aspekty jak:

• Procedury czyszczenia i dezynfekcji: zapewnienie regularnego czyszczenia i dezynfekcji powierzchni.
• Gotowość na sytuacje awaryjne: plany i procedury na wypadek sytuacji kryzysowych.Promowanie zdrowia: programy wspierające zdrowie fizyczne i psychiczne pracowników.

Obejmuje takie aspekty jak:

• Monitorowanie jakości powietrza: regularne pomiary jakości powietrza wewnętrznego.
• Monitorowanie komfortu termicznego: kontrola temperatury i wilgotności w pomieszczeniach.
• Monitorowanie akustyki: ocena poziomu hałasu i jego wpływu na komfort użytkowników.

• Równość w dostępie do zasobów: zapewnienie równych szans na dostęp do zasobów i udogodnień.
• Wsparcie dla różnorodności: programy wspierające różnorodność i inkluzję w miejscu pracy.
• Sprawiedliwe traktowanie: polityki i procedury zapewniające sprawiedliwe traktowanie wszystkich pracowników.

WELL Ratings są ważnym elementem certyfikacji WELL, który pozwala organizacjom na skoncentrowanie się na konkretnych aspektach zdrowia, bezpieczeństwa, wydajności i równości w miejscach pracy, bez konieczności przechodzenia pełnej certyfikacji. Dzięki tym ratingom, firmy mogą wykazać swoje zaangażowanie w tworzenie zdrowych, bezpiecznych i sprawiedliwych środowisk pracy.

Certyfikat WELL w Polsce przyznano jak dotąd 23 budynkom, a pierwszy wydany został w 2022 roku. Należy się jednak spodziewać, że jego popularność będzie rosła, ponieważ jest on znakomitym narzędziem do projektowania przyjaznych i komfortowych przestrzeni pracy. WELL jest często stosowany w połączeniu z innymi systemami certyfikacji, takimi jak BREEAM i LEED. Wiele wytycznych i warunków pokrywa się, co ułatwia uzyskanie certyfikatu WELL w budynkach już certyfikowanych przez te systemy.

Najpopularniejszy w Polsce certyfikat BREEAM opracowany został w 1990 roku w Wielkiej Brytanii. BREEAM jest skrótem od angielskiego Building Research Establishment Environmental Assessment Method. To system certyfikacji wielokryterialnej, który można zastosować w każdej szerokości geograficznej zarówno dla nowo powstających budynków (New Construction), jak również już istniejących i użytkowanych minimum dwa lata (In-Use, Communities oraz Refurbishment & FitOut).

Ocenie podlega przyjazność budynku względem środowiska naturalnego oraz poziom komfortu zapewnianego jego użytkownikom. Obiekt spełniający wymogi certyfikatu BREEAM to ten, który pozwala uzyskać niższe koszty użytkowania, a jego eksploatacja wiąże się z ograniczeniem negatywnego wpływu na środowisko naturalne. Sprzyja również tworzeniu komfortowego i zdrowego miejsca pracy.

Jest 10 kategorii, które podlegają ocenie w metodzie certyfikacji BREEAM:

• sposób, w jaki zarządzany jest projekt oraz proces budowy,
• materiały zastosowane do budowy obiektu,
• komfort użytkowania budynku,
• energooszczędność, czyli poziom zużycia energii podczas eksploatacji,
• lokalizacja i odległość od środków komunikacji miejskiej,
• zarządzanie odpadami,
• zarządzanie gospodarką wodno-ściekową,
• zagospodarowanie terenu wokół obiektu,
• rozwiązania służące ograniczeniu emisji zanieczyszczeń,
• zastosowanie innowacyjnych rozwiązań.

Raport PLGBC podaje, że do końca kwietnia 2024 w Polsce przyznano 1676 certyfikatów BREEAM, z czego 821 stanowią certyfikaty In-Use dla budynków już stojących.

Certyfikat LEED (skrót od Leadership in Energy and Environmental Design) to opracowany i wprowadzony przez Stany Zjednoczone w 2000 roku system oceny wielokryterialnej. Stosowany jest on obecnie w 168 krajach, również w Polsce. Pozostaje jednak znacznie mniej popularny od certyfikatu BREEAM. Według cytowanego raportu PLGBC, w naszym kraju przyznano ich do kwietnia 267, a pierwszy - w 2009 roku.

Certyfikat LEED jest zbliżony do BREEAM. Oba opierają się na analizie podobnych parametrów, w tym zastosowanych materiałów, procesu budowy, energooszczędności obiektu, jego lokalizacji, zarządzania odpadami, przyjazności dla użytkowników, zagospodarowania otoczenia. Jakie są różnice?

W ramach certyfikacji LEED istnieją dwa schematy dla nowo powstających budynków: Core & Shell i New Construction, jeden dla już istniejących - Existing Building Operations & Maintenance oraz jeden dla określonych powierzchni budynku - Commercial/Retail. W przypadku nowych budynków certyfikat LEED, podobnie, jak BREEAM - przyznawany jest bezterminowo, natomiast dla budynków istniejących wydawany jest na pięć lat. Certyfikat BREEAM przyznawany jest na 3 lata.

Polska pod względem certyfikacji budynków znajduje się w czołówce Europy Środkowej. Z naszej analizy wynika również, że w obszarze certyfikacji powierzchni biurowych przoduje Warszawa, wyprzedzając w tym “zielonym wyścigu” Budapeszt, Pragę i Bratysławę. Jak pokazuje raport „Is Sustainability Certification in Real Estate Worth it?” certyfikaty w stolicy Polski posiada już 70% biur, przy czym w całej Europie udział certyfikowanej powierzchni do pracy wynosi średnio 26 proc.

Rośnie świadomość wartości, jaką niesie ze sobą zrównoważone budownictwo, zarówno w kontekście inwestycyjnym, jak i ekologicznym, dlatego rośnie też zainteresowanie certyfikatami. Od początku najpopularniejszy w Polsce jest certyfikat BREEAM, a na drugim miejscu plasuje się LEED. Nieliczni inwestorzy decydują się np. na niemiecki DGNB. Certyfikat WELL w Polsce jest stosunkowo nowy, jednak należy się spodziewać, że coraz częściej będzie uzupełniał BREEAM lub LEED. Na znaczeniu zyskuje bowiem świadome dążenie do tworzenia przyjaznych miejsc pracy. Takich, w których chce się przebywać.